Những thói quen làm tăng nguy cơ thoát vị đĩa đệm
Thoát vị đĩa đệm xảy ra khi phần nhân mềm bên trong đĩa đệm thoát ra ngoài qua vị trí suy yếu hoặc rách của bao xơ. Tổn thương thường gặp ở cột sống thắt lưng, đôi khi xuất hiện tại cột sống cổ và có thể chèn ép rễ thần kinh.
Không phải trường hợp thoát vị đĩa đệm nào cũng có triệu chứng. Khi ảnh hưởng đến dây thần kinh, người bệnh có thể bị đau, tê bì hoặc yếu cơ ở tay hoặc chân, tùy thuộc vào vị trí tổn thương.
1. Ngồi lâu và duy trì tư thế không phù hợp
Nhân viên văn phòng, tài xế và những người phải ngồi nhiều thường ít thay đổi tư thế trong thời gian làm việc. Việc ngồi lâu, đặc biệt khi ghế không phù hợp hoặc lưng thường xuyên cúi về phía trước, có thể làm tăng áp lực lên vùng cột sống.
Ngồi lâu kết hợp với rung xóc khi lái xe cũng được ghi nhận là yếu tố làm tăng áp lực lên đĩa đệm.
Để giảm nguy cơ, nên:
- Giữ lưng tương đối thẳng, hai chân đặt vững trên sàn.
- Điều chỉnh màn hình ngang tầm mắt.
- Đứng dậy, đi lại và vận động nhẹ sau mỗi khoảng thời gian ngồi lâu.
- Sử dụng ghế có phần tựa hỗ trợ vùng thắt lưng.
2. Nâng và mang vật nặng sai cách
Dùng lực từ lưng để nâng vật nặng, cúi gập người hoặc vừa nâng vừa xoay cột sống có thể làm tăng nguy cơ tổn thương đĩa đệm. Những công việc thường xuyên kéo, đẩy, cúi, xoắn hoặc mang vác nặng cũng tạo áp lực lặp lại lên cột sống.
Khi cần nâng đồ vật, nên:
- Đứng sát vật cần nâng.
- Hạ thấp cơ thể bằng cách gập gối.
- Giữ lưng ở tư thế ổn định.
- Dùng sức của chân để đứng lên.
- Không xoay người đột ngột khi đang mang vật nặng.
- Nhờ hỗ trợ nếu vật quá nặng hoặc cồng kềnh.
3. Ít vận động
Lối sống ít vận động có thể làm các nhóm cơ hỗ trợ cột sống suy yếu, khiến lưng dễ bị quá tải khi làm việc hoặc vận động đột ngột. Duy trì hoạt động thể chất phù hợp giúp tăng sức mạnh cơ lưng, cơ bụng và hỗ trợ bảo vệ cột sống.
Người ít vận động nên bắt đầu bằng những hoạt động vừa sức như đi bộ, bơi, đạp xe hoặc các bài tập tăng sức mạnh cơ trung tâm. Người đang có đau lưng hoặc đau lan xuống chân cần được đánh giá trước khi tập nặng.
4. Tập luyện sai kỹ thuật
Tập gym, yoga hoặc chơi thể thao không đúng kỹ thuật có thể khiến cột sống phải chịu tải quá mức. Nguy cơ tăng lên khi người tập nâng tạ quá nặng, gập hoặc xoay lưng đột ngột, bỏ qua khởi động hay cố tiếp tục tập khi đang đau.
Người tập nên lựa chọn mức tải phù hợp, tăng cường độ từ từ và ưu tiên kỹ thuật đúng. Các bài tập gây đau lan, tê bì hoặc yếu tay chân cần được dừng lại để kiểm tra.
5. Thừa cân, béo phì
Cân nặng dư thừa làm tăng áp lực lên các đĩa đệm, đặc biệt tại vùng thắt lưng. Đây là một trong những yếu tố có thể làm tăng nguy cơ thoát vị đĩa đệm và khiến tình trạng đau lưng khó kiểm soát hơn.
Duy trì cân nặng phù hợp cần kết hợp chế độ ăn cân đối, vận động thường xuyên và kiểm soát các bệnh lý chuyển hóa nếu có.
6. Hút thuốc lá
Hút thuốc có thể làm giảm lượng máu và oxy cung cấp cho đĩa đệm, góp phần thúc đẩy quá trình thoái hóa của cấu trúc này. Vì vậy, bỏ thuốc lá không chỉ có lợi cho tim, phổi mà còn hỗ trợ bảo vệ sức khỏe cột sống.
Giày cao gót có gây thoát vị đĩa đệm không?
Đi giày cao gót có thể làm thay đổi tư thế đứng, cách phân bố trọng lượng và khiến một số người đau lưng nhiều hơn. Tuy nhiên, chưa nên khẳng định đây là nguyên nhân trực tiếp gây thoát vị đĩa đệm.
Người thường xuyên đau lưng nên hạn chế đi giày quá cao trong thời gian dài và lựa chọn loại giày vừa chân, chắc chắn, tạo cảm giác thoải mái khi di chuyển.
Dấu hiệu thường gặp của thoát vị đĩa đệm
Tùy vị trí đĩa đệm bị tổn thương, người bệnh có thể gặp:
- Đau cổ, vai gáy hoặc thắt lưng.
- Đau lan từ thắt lưng xuống mông, đùi, cẳng chân hoặc bàn chân.
- Đau lan từ cổ xuống vai, cánh tay hoặc bàn tay.
- Tê bì, châm chích ở tay hoặc chân.
- Yếu cơ, cầm nắm kém hoặc đi lại khó khăn.
- Đau tăng khi ho, hắt hơi, cúi, nâng vật hoặc vận động theo một số tư thế.
Đau lan, tê bì hoặc yếu cơ xuất hiện khi đĩa đệm ảnh hưởng đến rễ thần kinh. Một số người có hình ảnh thoát vị trên phim nhưng hoàn toàn không có triệu chứng.
Khi nào cần đi khám?
Người bệnh nên thăm khám nếu:
- Đau cổ hoặc đau lưng kéo dài, không cải thiện.
- Đau lan xuống tay hoặc chân.
- Tê bì, châm chích tái diễn.
- Sức cơ giảm hoặc vận động ngày càng khó khăn.
- Đau xuất hiện sau tai nạn, té ngã hoặc chấn thương.
- Đau ảnh hưởng rõ rệt đến giấc ngủ và sinh hoạt.
Không phải mọi trường hợp đau lưng đều do thoát vị đĩa đệm. Việc thăm khám giúp bác sĩ phân biệt với căng cơ, thoái hóa cột sống, hẹp ống sống và những bệnh lý khác.
Những dấu hiệu cần cấp cứu ngay
Người bệnh cần đến cơ sở cấp cứu nếu đau lưng hoặc đau thần kinh tọa kèm theo:
- Khó bắt đầu đi tiểu hoặc mất kiểm soát tiểu tiện.
- Đại tiện không tự chủ.
- Mất hoặc giảm cảm giác quanh hậu môn, bộ phận sinh dục, mông hay mặt trong đùi.
- Yếu chân tiến triển nhanh, đặc biệt yếu cả hai chân.
Đây có thể là biểu hiện của hội chứng chùm đuôi ngựa do các rễ thần kinh quan trọng bị chèn ép. Tình trạng này cần được đánh giá và chụp cộng hưởng từ khẩn cấp.
Cách hỗ trợ bảo vệ cột sống
Để giảm nguy cơ tổn thương đĩa đệm, mỗi người nên:
- Tránh ngồi liên tục trong thời gian dài.
- Tập luyện đều đặn, phù hợp với thể trạng.
- Nâng vật nặng đúng kỹ thuật.
- Duy trì cân nặng hợp lý.
- Không hút thuốc lá.
- Điều chỉnh tư thế khi làm việc và sử dụng điện thoại.
- Không tự nắn, kéo hoặc bẻ cột sống khi đang đau.
- Thăm khám sớm nếu đau lan, tê bì hoặc yếu cơ.
Thăm khám tại Bệnh viện YHCT Nhân Đức
Bệnh viện Y học cổ truyền Nhân Đức tiếp nhận thăm khám các trường hợp đau cổ vai gáy, đau thắt lưng, đau thần kinh tọa và nghi ngờ thoát vị đĩa đệm.
Căn cứ tình trạng cụ thể, bác sĩ sẽ tư vấn phương pháp điều trị và phục hồi phù hợp, có thể kết hợp Y học hiện đại, Y học cổ truyền và phục hồi chức năng theo chỉ định.
Thông tin liên hệ
Bệnh viện YHCT Nhân Đức – Bắc Ninh
Địa chỉ: 83–85 khu Lãm Làng, phường Nam Sơn, Bắc Ninh
Hotline: 0888 456 115
Nội dung bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế việc thăm khám, chẩn đoán và chỉ định điều trị của bác sĩ.